27 września 1942 r. z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej oraz Wandy Krahelskiej - Filipowiczowej powstał Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom - jedyna w okupowanej przez Niemców Europie instytucja państwowa ratująca Żydów od zagłady. 4 grudnia 1942 r. Komitet przekształcił się w Radę Pomocy Żydom "Żegota".

Zdjęcie

Raport Referatu Żegoty Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu RP na Kraj dotyczący akcji likwidacyjnej warszawskiego getta. Warszawa, 29 kwietnia 1943 r. /Archiwum Akt Nowych
Raport Referatu Żegoty Departamentu Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu RP na Kraj dotyczący akcji likwidacyjnej warszawskiego getta. Warszawa, 29 kwietnia 1943 r.
/Archiwum Akt Nowych

W skład "Żegoty" wchodzili ludzie o różnych poglądach społecznych i politycznych. Przewodniczącym Rady był Julian Grobelny (PPS-WRN), wiceprzewodniczącymi Tadeusz Rek (SL) oraz Leon Feiner (Bund), sekretarzem Adolf Berman (ŻKN), skarbnikiem Ferdynand Arczyński (Stronnictwo Demokratyczne). Kontakty z "Żegotą" z ramienia Delegatury Rządu utrzymywali Witold Bieńkowski oraz jego zastępca w referacie żydowskim Władysław Bartoszewski.

Zadaniem Rady było niesienie pomocy Żydom poprzez ratowanie ich od śmierci, pomoc w legalizacji, przydzielanie im pomieszczeń, udzielanie zasiłków materialnych. Na swą działalność "Żegota" otrzymywała pieniądze od Rządu RP na Uchodźstwie oraz zbierała fundusze wśród społeczeństwa polskiego i żydowskiego w kraju i za granicą.

Reklama

Żegota rozwinęła również filię na prowincji w Krakowie i we Lwowie. Kierowali nimi Stanisław Dobrowolski (PPS WRN) i Władysława Chomsowa (SD). Żegota działała do początku 1945 r. Została uhonorowana medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata.

Zdjęcie

Sprawozdanie z działalności Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom w okresie od 27 IX 1942 r. do 4 XII 1942 r. Warszawa, grudzień 1942 r. /Archiwum Akt Nowych
Sprawozdanie z działalności Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom w okresie od 27 IX 1942 r. do 4 XII 1942 r. Warszawa, grudzień 1942 r.
/Archiwum Akt Nowych

Dokumenty dotyczące Żegoty znajdują się w zasobie Archiwum Akt Nowych. Zostały one wydane w publikacji źródłowej AAN.

Zapraszamy do zapoznania się z wystawą on-line wybranych dokumentów.

Artykuł pochodzi z kategorii: Aktualności