Pod panowaniem austriackim po 1815 roku pozostały ziemie polskie zabrane przez Habsburgów w wyniku pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej. Ziemie trzeciego rozbioru oraz okolice Zamościa odebrane Austrii w 1809 roku przez Księstwo Warszawskie włączono w wyniku postanowień Kongresu Wiedeńskiego do Królestwa Polskiego.

Przy okazji zawartego w Wiedniu przez trzech zaborców porozumienia w sprawie podziału Księstwa Warszawskiego zdecydowano też o powrocie do Austrii tzw. okręgu tarnopolskiego, będącego od 1809 roku w granicach Rosji. Pod berłem Habsburgów pozostało więc terytorium liczące 78,5 tys. km2 i ponad 3,5 mln ludności, wśród której Polacy stanowili 47,5%, Ukraińcy 45,5%, Żydzi 6% i Niemcy 1%.

W Galicji Zachodniej zdecydowanie dominowali Polacy, natomiast we Wschodniej ludność wiejską w ogromnej większości stanowili Ukraińcy (nazywani wówczas Rusinami), a wśród mieszkańców wielu miast przeważali Żydzi. Wielka własność ziemska pozostawała prawie wyłącznie w rękach polskich bądź rodzin od dawna spolonizowanych. Stosunkowo niewielka grupa Niemców zarządzała krajem, realizując politykę Wiednia wobec zamieszkującej tu ludności.

Określenie przyszłego statusu Krakowa było jednym z bardziej drażliwych problemów rozstrzyganych na Kongresie Wiedeńskim. czytaj więcej

Reklama

Podczas Kongresu Wiedeńskiego zastrzeżono wprawdzie, że ludność polska w Galicji otrzyma reprezentację i urządzenia narodowe, ale trudno było oczekiwać większych swobód w rozwoju życia narodowego w obrębie systemu państwowego, stworzonego przez kanclerza Klemensa Metternicha. Poczyniono tylko niewielkie ustępstwa pod wrażeniem polityki Aleksandra I w Królestwie Polskim - w obawie, iż car może dążyć do pozyskania sympatii Polaków, a w konsekwencji do zjednoczenia ziem polskich pod swoim berłem.

Złagodzeniu uległa ostra polityka zmierzająca do wynarodowienia i pełnej asymilacji mieszkańców Galicji, ale nadal mieli oni faktycznie zamkniętą drogę do urzędów, nie mogli wpływać na administrację krajową i lokalną, a sami podlegali polityce germanizacyjnej, prowadzonej za pośrednictwem systemu oświatowego i służby wojskowej. Większej zmianie nie uległa sytuacja prawna ziem zaboru austriackiego, które nie zostały wcześniej objęte ustawodawstwem napoleońskim. Władzę sprawował zależny bezpośrednio od Wiednia gubernator stojący na czele lwowskiego gubernium, a podlegała mu administracja działająca w 18 galicyjskich cyrkułach. W odrębny cyrkuł, tzw. czerniowiecki, zorganizowana została Bukowina, a po 1846 roku urząd cyrkularny utworzono też w Krakowie.

Po 1815 roku Galicję ogarnął marazm. Osłabło życie kulturalne, a demonstrowany powszechnie lojalizm sprzyjał kształtowaniu postaw politycznej bierności.

Załamaniu uległa koniunktura gospodarcza, co w połączeniu z wprowadzonym w 1820 roku jednolitym, dwukrotnie wyższym podatkiem gruntowym, doprowadziło do długotrwałej stagnacji w rolnictwie. Z istniejących stosunków społecznych zadowolone były szlachta oraz hierarchia kościelna.

Artykuł pochodzi z kategorii: Drogi do wolności