12 kwietnia 1940 roku Naczelny Wódz generał Władysław Sikorski wydał rozkaz o sformowaniu w Syrii Brygady Strzelców Karpackich. Dowódcą jednego z najbardziej zasłużonych oddziałów Polskich Sił Zbrojnych został wówczas pułkownik Stanisław Kopański.

Zdjęcie

Żołnierz Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich w czasie bitwy pod Gazalą /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
Żołnierz Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich w czasie bitwy pod Gazalą
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego

Po wydanym we Francji rozkazie generała Sikorskiego, pułkownik Kopański udał się do Syrii, gdzie w mieście Homs rozpoczęto formowanie Brygady pod auspicjami Francuskiej Armii Lewantu. Po kapitulacji Francji 22 czerwca 1940 roku, żołnierze Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich przemieścili się do kontrolowanej przez Wielką Brytanię Palestyny.

Formowanie Brygady odbywało się w bardzo trudnych warunkach klimatycznych. Pomimo tego do oddziału zgłaszali się liczni ochotnicy. Warto zaznaczyć, że byli to w większości ludzie młodzi (od 18 do 30 lat) i w dużej części dobrze wykształceni (blisko 1/4 żołnierzy mogła pochwalić się wyższym lub średnim wykształceniem).  

Reklama

"Główną cechą żołnierza Brygady Karpackiej było poczucie dumy narodowej, wyrosłe na tle głębokiego przywiązania do wolności. Wpłynął na to fakt, że żołnierz ten szedł do Brygady jako ochotnik" - pisał we "Wspomnieniach wojennych 1939-1946" Kopański dodając, że "Brygada Karpacka walczyła jako pierwsza wielka jednostka polska po klęsce wrześniowej w Polsce i pogromie Francji".

Jak akcentował mianowany w 1940 roku na generała dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, jego żołnierze "od rozpoczęcia kampanii wrześniowej przez dwa i pół roku żył ustawicznie w ruchu i niebezpieczeństwie. Wyrobił się on na zawodowego żołnierza pustynnego, nie zdradzającego nigdy kompleksu niższości wobec wroga ani wobec sprzymierzeńców".

Należy wspomnieć o specyficznym "tropikalnym" umundurowaniu Brygady. Na uniform składały się przekazane przez Brytyjczyków między innymi koszule z podwijanymi rękawami i szorty barwy piaskowej, wełniane skarpety pod kolano czy charakterystyczne hełmy stalowe i korkowe oraz kapelusze australijskie.

Zdjęcie

Tobruk. Ruiny miasta. Widoczny idący drogą żołnierz. /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
Tobruk. Ruiny miasta. Widoczny idący drogą żołnierz.
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego


W 1941 roku Brygada zyskała nieśmiertelną sławę, biorąc udział w obronie oblężonego przez Niemców Tobruku.

"Przyjmuję z zadowoleniem meldunek Pana Generała o objęciu przez Brygadę najpoważniejszego odcinka obrony Tobruku. Ten dowód zaufania, jak i wasze przejście do Tobruku wykorzystałem w całej pełni na najwyższym szczeblu stosunków polsko-brytyjskich, powodując przerwanie milczenia o naszym udziale w tej walce. Daje to dzisiaj doskonałe rezultaty dla sprawy. (...) Dziękuję w imieniu służby narodowej Panu Generałowi i dowodzonej przez niego Brygadzie za wspaniałą, prawdziwie polską postawę żołnierską" - napisał do generała Kopańskiego w październiku 1941 roku Naczelny Wódz generał Sikorski.

W nocy z 9 na 10 grudnia 1941 roku w wyniku natarcia polskich oddziałów zdobyto wzgórze Madauar, kluczową pozycję niemiecką, a oddział wydzielony Brygady zdobył miejscowość Acroma, gdzie nastąpiło połączenie z nacierającymi Brytyjczykami. W ten sposób twierdza Tobruk została odblokowana.

Na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej żołnierze Brygady przybywali do lipca 1943 roku. Na bazie Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich utworzono 3 Dywizji Strzelców Karpackich.

Zdjęcie

Dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich generał Stanisław Kopański /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
Dowódca Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich generał Stanisław Kopański
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego


Artykuł pochodzi z kategorii: Kartka z kalendarza