Komunistyczne władze postanowiły zbudować na przedmieściach Krakowa miasto od podstaw. Mieszkańcami Nowej Huty mieli być przyszli pracownicy powstającego kombinatu, a dzielnicę tworzono jako "laboratorium nowego człowieka". Dziś stanowi czołowy przykład urbanistyki socrealizmu.

Zdjęcie

Plac Centralny w Nowej Hucie (około 1955 roku) fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa /Agencja FORUM
Plac Centralny w Nowej Hucie (około 1955 roku) fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
/Agencja FORUM

Dlaczego powstała Nowa Huta? Decyzja władz o budowie nowej dzielnicy Krakowa powodowana była względami politycznymi i ekonomicznymi. W 1950 roku w życie miał wejść tzw. plan sześcioletni, który zakładał potężny rozwój przemysłu w powojennej Polsce, co miało być "warunkiem budowy socjalizmu".

Kombinat postanowiono umiejscowić na północno-wschodnich rubieżach Krakowa. Jednocześnie przystąpiono do budowy dzielnicy, którą mieli zamieszkać przyszli pracownicy huty. Przystąpiono bez odpowiednich projektów architektonicznych i urbanistycznych.

Reklama

Zdjęcie

Budowa Nowej Huty fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa /Agencja FORUM
Budowa Nowej Huty fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
/Agencja FORUM

Plan dzielnicy, autorstwa generalnego projektanta Nowej Huty Tadeusza Ptaszyckiego, pojawił się długo po rozpoczęciu budowy wielu budynków. Projekt centralnej Nowej Huty powstał dopiero w 1952 roku, zatem trzy lata po rozpoczęciu budowy pierwszego domu w Nowej Hucie. Co ciekawe, wiadomość o projekcie Ptaszyckiego ukazała się w piśmie "Architekt" wraz z nekrologiem Józefa Stalina.

Pierwsze budynki mieszkalne według projektu Franciszka Adamskiego (pokryte czterospadowymi dachami dwupiętrowe domy) zaczęto wznosić już 23 czerwca 1949 roku na terenie wsi Mogiła.

Zdjęcie

Budowa Nowej Huty fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa /Agencja FORUM
Budowa Nowej Huty fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
/Agencja FORUM

Co ciekawe, domy w Mogile były jednymi z niewielu w Nowej Hucie, które mają spadziste dachy. Te zostały zakazane dyrektywą Komitetu Centralnego PZPR, a to z powodu braku drewna - polskie lasy zostały w czasie okupacji mocno przetrzebione przez Niemców.

Dziś Nowa Huta, w zamyśle łącząca najważniejsze cechy miasta idealnego i miasta ogrodu, znajduje się w rejestrze zabytków - jako dobro kultury i reprezentatywny przykład urbanistyki socrealizmu w Polsce - i jest chętnie odwiedzana przez turystów z zagranicy.

Zdjęcie

Nowa Huta - Teatr Ludowy fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa /Agencja FORUM
Nowa Huta - Teatr Ludowy fot. ze zbiorów Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
/Agencja FORUM

Artykuł pochodzi z kategorii: Kartka z kalendarza

Więcej na temat:Nowa Huta