Zaproszeni na rozmowy o tworzeniu oddziałów do walki z Niemcami dowódcy Armii Krajowej we Lwowie zostali aresztowani przez NKWD. Sowieci uwięzili m.in. komendanta Obszaru Lwowskiego AK gen. Władysława Filipkowskiego pseud. Janka i Okręgowego Delegata Rządu RP Adama Ostrowskiego.

Zdjęcie

Oddział Kedywu Okręgu Lwów maszeruje ulicą Leona Sapiehy przed Politechniką Lwowską w czasie akcji „Burza” (ze zbiorów Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszar Lwów) /IPN
Oddział Kedywu Okręgu Lwów maszeruje ulicą Leona Sapiehy przed Politechniką Lwowską w czasie akcji „Burza” (ze zbiorów Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszar Lwów)
/IPN

Od 23 do 27 lipca 1944 r. żołnierze AK, w ramach akcji "Burza", współdziałali z Armią Czerwoną w zdobywaniu Lwowa.

30 lipca 1944 r. Premier Mikołajczyk w Moskwie. "Po co Pan tutaj przyjechał?"

Stanisław Mikołajczyk, premier Rządu RP na Uchodźstwie, przyleciał z wizytą do Moskwy. W tym czasie Armia Czerwona przekroczyła Bug, zajęła Lublin i zbliżała się do Warszawy. czytaj więcej

W tym czasie polscy partyzanci wspomagali natarcie sowieckich jednostek pancernych i zmotoryzowanych, którym w walkach z Niemcami zabrakło wsparcia własnej piechoty. Tę rolę na ulicach Lwowa przejęli żołnierze AK.

Reklama

W bezpośrednich walkach brał udział m.in. 3. szwadron 14. p.uł. jazłowieckich, którym dowodził jugosłowiański oficer walczący w szeregach AK kpt. Dragan Sotirović "Draża". Polacy, będąc osłoną dla odciętych od zaopatrzenia sowieckich czołgów, przez pięć dni wyzwalali Lwów spod okupacji niemieckiej.

Żołnierze AK nosili w trakcie walk biało-czerwone opaski, a na zdobywanych budynkach wywieszali polskie flagi. Bardzo ciężkie walki toczyły się m.in. o zdobycie gmachu Politechniki Lwowskiej. Dowódcy Armii Czerwonej obiecywali Polakom rozmowy o stworzeniu regularnej 5. dywizji piechoty AK.

Dzień po wyparciu Niemców ze Lwowa, Sowieci zażądali złożenia broni przez AK-owców. Gen. Filipkowskiemu zaproponowali, aby udał się na spotkanie z gen. Michałem Rolą-Żymirskim i dowództwem polskiego wojska utworzonego u boku Armii Czerwonej.

Cud w Lublinie. Od wydarzenia religijnego do wybuchu zamieszek

W pięć lat po ustanowieniu "Polski Ludowej" w Lublinie doszło do zdarzeń, które postawiły w stan alarmu komunistów i ich siły bezpieczeństwa. Pacyfikowanie modlących się ludzi stało się dowodem na to, jak nikłe było wciąż społeczne poparcie dla władzy narzuconej przez Stalina. czytaj więcej

31 lipca gen. Filipkowski, delegat rządu na okręg lwowski Adam Ostrowski i kilku wysokich oficerów AK odleciało samolotem do Żytomierza na spotkanie z Żymierskim. Tam zostali aresztowani i osadzeni w obozach na terenie Związku Sowieckiego.

Tego samego dnia dowództwo Armii Czerwonej we Lwowie wezwało na odprawę liniowych oficerów AK. W trakcie spotkania zostali aresztowani i wtrąceni do więzień.

Z pułapki udało się wyrwać kpt. "Draży", który przedostał się do Polski i prze kilka miesięcy walczył w podziemiu, a następnie uciekł do Francji.

Żołnierzy lwowskich oddziałów AK zmuszano do wstępowania do armii Zygmunta Berlinga, a oporni trafiali do obozów.

Podobny los spotkał dowódców i żołnierzy AK w innych okręgach. Po wspólnym z Armią Czerwoną zdobyciu Wilna, komendant okręgu płk Aleksander Krzyżanowski i oficerowi jego sztabu zostali aresztowani - również pod pozorem spotkania dotyczącego tworzenia regularnych oddziałów do walki z Niemcami. Kilka tysięcy żołnierzy AK z Wileńszczyzny zesłano do łagrów za odmowę wstąpienia do armii Berlinga.

27 lipca aresztowany został przez NKWD lubelski komendant AK płk Kazimierz Tumidajski (zamordowany później w sowieckim łagrze) i tamtejszy delegat rządu Władysław Cholewa. Do więzień i obozów trafili także dowódcy AK i ujawniający się przedstawiciele Polskiego Państwa Podziemnego w Białymstoku.

Informacje o aresztowaniach AK-owskich dowódców przez Sowietów i o rozbrajaniu polskich oddziałów docierały do znajdującej w stanie wrzenia Warszawy. Były jednym z argumentów branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wybuchu powstania w stolicy.

Zdjęcie

Walki o Lwów w lipcu 1944 r. (ze zbiorów Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszar Lwów) /IPN
Walki o Lwów w lipcu 1944 r. (ze zbiorów Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Obszar Lwów)
/IPN

NH

Artykuł pochodzi z kategorii: Kartka z kalendarza