Nowa Historia. By umieć spojrzeć w przyszłość

Zbliża się 100 lat od odzyskania przez Polskę niepodległości. Rok 1918 przyniósł klęskę zaborców, ale wcale nie musiał oznaczać odrodzenia Polski jako kraju samodzielnego, ponownie tworzącego historię Europy.

W 1918 r. Polacy gotowi byli na niepodległość, bo wyciągnęli wnioski z przeszłości i wykonali pracę dla przyszłości. Gotowi byli do poświęceń, gdy wybiła godzina próby – tak w wojnie 1920 r., jak i w czasie Powstania Warszawskiego, w okresie stalinowskiego terroru, czy w ciemnych latach stanu wojennego.

Potrafili podjąć niezwykły wysiłek organizacyjny, gdy przyszło spajać w jeden organizm trzy części kraju, rozdzielone 123-letnią niewolą, połączyć Górny Śląsk z portem w Gdyni, stworzyć od podstaw w kilkanaście miesięcy Centralny Okręg Przemysłowy, rozbudować na niespotykaną w historii skalę struktury Państwa Podziemnego, czy oprzeć się komunizmowi, przeciwstawiając mu nieprzeniknione dla ustroju totalitarnego wspólnoty i ludzką solidarność, doprowadzając na koniec do rozpadu tego najbardziej zbrodniczego w dziejach ludzkości systemu.

Chcemy skupić się na nieodległych dziejach Polski i na losach Polaków – tych powszechnie znanych i tych pomijanych, z braku wiedzy czy programowo – by dać ludzki wymiar historii najnowszej. Wychodząc od postaci Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego, których spór ideowy powraca w każdej dekadzie, chcemy ukazać niezwykle bogaty pejzaż polityków Wolnej Polski, ekonomistów i działaczy gospodarczych, naukowców - ludzi wybitnych i nietuzinkowych.

W tym obrazie nie może zabraknąć postaci szlachetnych i heroicznych, niosących pomoc ludności żydowskiej w czasie niemieckiej okupacji, narażonych na represje pod okupacją sowiecką mieszkańców Kresów, żołnierzy wyklętych czy tych prześladowanych za poglądy ludzi opozycji, których nie zmógł reżim PRL-u i częste niezrozumienie wśród współobywateli. Odwołamy się też do roli Kościoła w ponownym odzyskaniu niepodległości i do jego wybitnych postaci.

Cezurę początkową dla naszych rozważań stanowi początek XX wieku, kiedy kształtowały się i dojrzewały poglądy i postawy, na których ufundowana została II RP. Rok 1989 nie jest końcem projektu, ale punktem wyjścia do zrozumienia III RP, z jej osiągnięciami, ale także ze wszystkimi jej niekonsekwencjami, patologiami i brakami. Włącznie z brakiem samodzielnej wizji, czym to obecne Państwo Polskie jest i wokół jakich wartości ma budować swoją przyszłość.

Nowa Historia jest projektem, który tworzymy wraz z historykami, naukowcami i badaczami najnowszych dziejów Polski. Jesteśmy również wdzięczni za współpracę instytucjom publicznym i inicjatywom obywatelskim, których celem jest pielęgnowanie pamięci o naszej przeszłości i edukowanie społeczeństwa dla lepszego zrozumienia naszych losów. Za pośrednictwem naszej strony postaramy się udostępnić choć w części niezwykle bogate zbiory dokumentów i archiwów związanych z walką o niepodległość, ze staraniami nad jej utrzymaniem, jak też z codziennym życiem ludzi w burzliwych czasach XX i XXI wieku.

Zapraszamy na łamy serwisu Nowa Historia wszystkich, którzy rzeczowo i na argumenty chcą podjąć debatę o przeszłości i współczesności Polski. Odczytując na nowo nieodległe zdarzenia powinniśmy umieć zinterpretować je dla naszej przyszłości.

Krzysztof Fijałek, redaktor naczelny INTERIA.PL

Partnerzy