Charakterystycznym zjawiskiem doby postyczniowej był szeroko zakrojony proces rusyfikacji.

Szczególnie ostry charakter przybrał on na Litwie, gdzie wszechwładny generał-gubernator Konstantin Murawiow realizował hasło "Litwa to Rosja, a mieszkańcy Litwy to Rosjanie". W pierwszej kolejności odsunięto Polaków od funkcji publicznych, a na ich miejsce sprowadzano Rosjan, którym gwarantowano uprzywilejowaną pozycję społeczną i materialną. W 1867 roku wyłączono Polaków od piastowania godności marszałków powiatowych i urzędników w deputacjach szlacheckich i kancelarii marszałkowskiej.

Kryzys ziemiaństwa, jaki nastąpił w pierwszych latach po powstaniu, spowodowany był także stratami, jakie szlachta poniosła w powstaniu, wysokimi kontrybucjami, klęską nieurodzaju, a nie bez winy był tu także niski poziom produkcji rolnej folwarków szlacheckich, spowodowany zacofaniem gospodarczym. czytaj więcej

Już w 1863 roku język polski usunięto z urzędów i z oficjalnej korespondencji, w roku następnym nakazano księżom rzymskokatolickim prowadzenie metryk parafialnych po rosyjsku. Zamknięto polskie placówki kulturalno - oświatowe, a do szkół wprowadzono język rosyjski. 

Reklama

Używanie języka polskiego na terenie szkoły było karane, a w niektórych przypadkach relegowano ze szkoły z "wilczym biletem", uniemożliwiającym podjęcie nauki w innych szkołach na terenie cesarstwa. Z biegiem czasu językiem polskim można się było posługiwać jedynie w domu.

Wszelkie napisy w miejscach publicznych wykonane były po rosyjsku, w 1865 roku wprowadzono na Litwie zakaz wykonywania jakichkolwiek druków w językach litewskim i polskim, a także w języku białoruskim przy użyciu czcionki łacińskiej. 

Od 1874 roku zakaz ten dotyczył także języka ukraińskiego. Podobny przebieg miała rusyfikacja na ziemiach byłego Królestwa Polskiego.

"Zachód był zaskoczony powstaniem styczniowym"

Powstanie styczniowe było dla Zachodu zaskoczeniem; moment zrywu z perspektywy sytuacji w Europie nie był najlepszy - ocenił w wywiadzie dla PAP prof. Michał Leśniewski z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. 22 stycznia mija 153. rocznica wybuchu powstania styczniowego. czytaj więcej

Najpierw zrusyfikowano szkolnictwo wyższe. W 1869 roku zamknięto Szkołę Główną w Warszawie, a na jej miejsce otwarto Uniwersytet Warszawski z rosyjskim językiem wykładowym. 

W tym też roku otwarto w Puławach Instytut Rolniczo-Leśny, o całkowicie rosyjskim charakterze. Równolegle prowadzona była rusyfikacja szkolnictwa średniego.

W latach 1866 - 69 wprowadzono język rosyjski do szkół średnich, a od 1871 roku stał się obowiązkowym przedmiotem nauczania w szkołach elementarnych, by od roku 1885 stać się językiem wykładowym. Posady nauczycielskie oddawano Rosjanom, nie zawsze bacząc na ich kwalifikacje pedagogiczne. 

W życiu publicznym i w urzędach obowiązywał język rosyjski. 


------

Źródło: "Wielka Historia Polski" Wydawnictwo Pinnex, Kraków 1999




Artykuł pochodzi z kategorii: Drogi do wolności