Śmierć Kazimierza Sprawiedliwego w 1194 r. wywołała walkę o tron krakowski. Możni krakowscy oddali władzę w Krakowie Leszkowi Białemu.

Do opieki nad małoletnimi  synami  Kazimierza,  Leszkiem  Białym i Konradem, poczuwał się przede wszystkim ich stryj Mieszko Stary, który po śmierci Odona w 1194 r. został władcą całej Wielkopolski, a po śmierci Kazimierza Sprawiedliwego natychmiast nakazał swemu synowi Bolesławowi zająć Kujawy.

Po wygnaniu Mieszka Starego w 1777 roku Kazimierz Sprawiedliwy, obejmując rządy sprzeciwił się zasadom senioratu. Przede wszystkim był młodszy od wygnanego Mieszka. Konieczne było oparcie władzy na innych zasadach niż statut Bolesława Krzywoustego. czytaj więcej

Jednak możni krakowscy oddali władzę w Krakowie Leszkowi Białemu, w imieniu którego rządzić miała matka, Helena, wojewoda Mikołaj i biskup Pełka. Wyprawa na Kraków Mieszka Starego, sprzymierzonego z Bolesławem Wysokim i Mieszkiem Plątonogim, zakończyła się krwawą bitwą nad rzeką Mozgawą w 1195 r. Rycerstwo małopolskie, wsparte posiłkami ruskimi księcia Romana, powstrzymało Mieszka i jego sprzymierzeńców. Zginął syn Mieszka o tym samym imieniu, ranny został sam książę wielkopolski i Roman. W tym starciu dwóch koncepcji władzy wygrała nowa, głoszona przez możnych krakowskich, uwzględniająca prawo społeczeństwa do udziału we władzy i wyboru panującego.

Reklama

W końcu jednak uparty Mieszko Stary objął tron krakowski, ale za cenę opuszczenia sztandaru, pod którym walczył przez  całe  życie.  Tą  ceną  było w 1199 r. porozumienie się księcia z możnymi krakowskimi. Książę oddał Kujawy synom Kazimierza Sprawiedliwego i wydzielił ziemię sandomierską Helenie i Leszkowi Białemu.

Rządy Mieszka w Krakowie nie trwały długo, gdyż w 1202 r.  zmarł, jako    prawie osiemdziesięcioletni starzec. Śmierć ta ponownie postawiła sprawę rządów w Krakowie. Główny dysponent tronu krakowskiego, wojewoda Mikołaj, zażądał od Leszka Białego usunięcia i wygnania wojewody sandomierskiego, Goworka. Gdy Leszek odrzucił ten warunek, panowie krakowscy powierzyli tron synowi Mieszka Starego, Władysławowi Laskonogiemu.

Panowanie księcia wielkopolskiego w Krakowie było krótkie, po śmierci wojewody Mikołaja został wygnany, a na Wawel zaproszono ponownie Leszka Białego. Tymczasem na Śląsku w 1201 r. zmarł książę opolski Jarosław i jego ojciec Bolesław Wysoki. Opolszczyznę zajął Mieszko Plątonogi, a księstwo wrocławskie odziedziczył Henryk Brodaty. W tym czasie Mieszko był najstarszym z żyjących Piastów i związał się z Władysławem Laskonogim. Obóz młodszych książąt stanowili Leszek Biały i jego brat Konrad, panujący na Mazowszu i Kujawach.

Artykuł pochodzi z kategorii: Historia Polski do 1795 r.