100 lat temu, 6 stycznia 1919 r., powstańcy wielkopolscy zdobyli szturmem niemieckie lotnisko wojskowe we wsi Ławica pod Poznaniem, przejmując m.in. samoloty bojowe i szkoleniowe. Wydarzenie to miało istotny wpływ na przebieg powstania, ale i rozwój polskiego lotnictwa.

Zdjęcie

Obrazy Leona Prauzińskiego przedstawiający zdobycie kontrolowanego przez Niemców lotniska w Ławicy pod Poznaniem /Polona /Biblioteka Narodowa
Obrazy Leona Prauzińskiego przedstawiający zdobycie kontrolowanego przez Niemców lotniska w Ławicy pod Poznaniem
/Polona /Biblioteka Narodowa

Zdobyte rankiem 6 stycznia 1919 roku lotnisko było ostatnim bastionem oporu Niemców w pobliżu wyzwolonego Poznania. Po krótkiej walce Niemcy złożyli broń. Zginął jeden powstaniec, kilku zostało rannych; po stronie niemieckiej było dwóch zabitych.

Majątek zdobyty na lotnisku oraz w niemieckiej hali sterowcowej na Winiarach umożliwił stronie polskiej rozpoczęcie prac nad organizacją własnego lotnictwa. Źródła historyczne podają, że powstańcy przejęli sprzęt lotniczy wart nawet 200 milionów marek niemieckich, w tym kilkadziesiąt gotowych do startu samolotów, zakonserwowane części kilkuset kolejnych maszyn, spore zapasy broni i amunicji.

Reklama

Zdobycie lotniska oceniane jest jako najbardziej brawurowa akcja w trakcie powstańczych zmagań, zaś przejęty sprzęt lotniczy - za największy łup wojenny w dziejach polskiego oręża.

Zdzisław Kościański z Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 podkreślał w rozmowie z PAP, że trwająca ok. 20 minut bitwa o lotnisko zakończona jego zdobyciem miała wielkie znaczenie dla tworzenia wielkopolskich sił lotniczych i zrębów polskiego lotnictwa. "Zgromadzony na Ławicy sprzęt stanowił pokaźny, najbardziej wysunięty na wschód niemiecki zasób lotniczy, który mógł być w każdej chwili ewakuowany przez Niemców, mógł też być zniszczony w trakcie walk, gdyby nie były one tak sprawnie przeprowadzone" - powiedział Kościański.

Zdobycie lotniska i sprzętu było też bardzo istotne dla powodzenia Powstania Wielkopolskiego; niemieckie samoloty przemalowano na polskie barwy i już następnego dnia odbył się pierwszy, kontrolny lot nad Poznaniem. W trakcie kolejnych walk w różnych częściach Wielkopolski polskie lotnictwo wspomagało powstańców z powietrza. 9 stycznia 1919 r. Polacy zbombardowali lotnisko we Frankfurcie nad Odrą. Był to odwet za niemieckie naloty po zdobyciu Ławicy.

"Powstanie wielkopolskie wciąż jest pełne zagadek"

Historia powstania wielkopolskiego w dalszym ciągu zawiera w sobie sporo zagadek, sporo ciekawych wciąż niezbadanych elementów – mówi PAP historyk dr Marek Rezler, współautor i współredaktor „Encyklopedii Powstania Wielkopolskiego 1918-1919”. czytaj więcej

Ze zdobytego sprzętu sformowano kilka eskadr lotniczych, dających początek polskiemu lotnictwu. Polscy lotnicy na zdobytych maszynach walczyli później o Lwów, odpierali też wojska bolszewickie w 1920 r.

"Efektem zdobycia Ławicy i zasobu lotniczego było zbudowanie wojsk lotniczych a także wojsk balonowych. Były to wojska dobrze wyszkolone, zdyscyplinowane, ofiarne. Wielkopolanie dali się dobrze poznać na różnych frontach. Ci ludzie na czele z Wiktorem Pniewskim, Józefem Mańczakiem, Józefem Szyfterem czy Wojciechem Białym stanowili bardzo ważny zaczyn wielkopolskiego i polskiego lotnictwa" - podkreślał Kościański.

W miejscu niemieckiego lotniska funkcjonuje obecnie port lotniczy Poznań-Ławica.

Stacja Lotnicza Poznań, czyli pruskie lotnisko wojskowe w Ławicy pod Poznaniem, powstała w 1913 roku. Oficjalne otwarcie odbyło się 26 sierpnia z udziałem cesarza Wilhelma II.

Powstanie Wielkopolskie rozpoczęło się 27 grudnia 1918 r. Było jednym z niewielu polskich zrywów niepodległościowych zakończonych sukcesem. Dzięki niemu ziemie Wielkopolski zostały włączone do tworzącej się II Rzeczypospolitej.

Powstanie wielkopolskie w grafikach Leona Prauzińskiego

liczba zdjęć: 12


Artykuł pochodzi z kategorii: II Rzeczpospolita