Już w pierwszej turze Zgromadzenie Narodowe wybrało 20 grudnia 1922 r. prezydentem Rzeczpospolitej Stanisława Wojciechowskiego.

Zdjęcie

Prezydent Stanisław Wojciechowski podczas wizyty na Wawelu w 1925 r. /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
Prezydent Stanisław Wojciechowski podczas wizyty na Wawelu w 1925 r.
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
16 grudnia 1922 r. Zabójstwo Prezydenta RP Gabriela Narutowicza

Pierwszy prezydent Polski Gabriel Narutowicz został 16 grudnia 1922 r. zamordowany w warszawskiej Zachęcie. Zabójstwa dokonał malarz Eligiusz Niewiadomski. czytaj więcej

Szybki wybór Wojciechowskiego odbył się w cztery dni po zabójstwie pierwszego prezydenta RP Gabriela Narutowicza. Jego śmierć była efektem nagonki, jaką rozpętały środowiska prawicowe - w jej wyniku malarz Eligiusz Niewiadomski zabił prezydenta podczas wystawy w galerii "Zachęta".

Wojciechowskiego zgłosił PSL "Piast", a poparły go te same ugrupowania, które wyniosły na najwyższy urząd w państwie Narutowicza - PSL "Wyzwolenie", PPS i Blok Mniejszości. Wojciechowski zdobył 298 głosów, a jego rywal, zgłoszony przez prawicę prezes Polskiej Akademii Umiejętności Kazimierz Morawski 221.

Reklama

Drugi prezydent Polski (ur. w 1869 r.) miał bogate doświadczenie polityczne. W 1892 r. uczestniczył z zjeździe założycielskim Polskiej Partii Socjalistycznej w Paryżu. Należał do najaktywniejszych działaczy socjalistycznych w Królestwie Polskim, skąd musiał uciekać w obawie przed aresztowaniem. Przebywał na emigracji we Francji i w Anglii.

W okresie rewolucji 1905 r. rozeszły się drogi Wojciechowskiego i Józefa Piłsudskiego (z którym znali się od 1893 r.). Przyszły Naczelnik Państwa przeszedł na pozycje radykalne, powołując PPS-Frakcję Rewolucyjną, by z czasem podjąć czynną walkę o odzyskanie niepodległości. Wojciechowski zaangażował się w działalność spółdzielczą.

W czasie I wojny światowej Wojciechowski należał do zawiązanego przez Romana Dmowskiego Komitetu Narodowego Polskiego, uznanego przez Ententę za oficjalną reprezentację przyszłej Polski.

Po odzyskaniu niepodległości (od grudnia 1918 r. do czerwca 1920 r.) Stanisław Wojciechowski był ministrem sprawa wewnętrznych w rządzach Ignacego Paderewskiego i Leopolda Skulskiego. Jego zasługą było powołanie Policji Państwowej i samorządu. Uchodził za polityka kompromisu, mogącego współpracować z obydwoma zaciekle zwalczającymi się obozami w II RP.

Zdjęcie

Prezydent Stanisław Wojciechowski i Maria Skłodowska-Curie podczas poświęcenia kamienia węgielnego pod Instytut Radowy (7 czerwca 1925 r.)
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego

Wybrany 20 grudnia 1922 r. prezydentem RP, Wojciechowski apelował: "Najpilniejsza potrzeba to trwały rząd silny zaufaniem Sejmu i budżet wypełniony podatkami obywateli. Żaden geniusz jednostki, żadna dyktatura bez was tego nie zrobi. Zrobić to może zgodny wysiłek całego narodu". Urząd pełnił do 15 maja 1926 r. Ustąpił w wyniku zamachu majowego, po dramatycznym spotkaniu z Józefem Piłsudskim na moście Poniatowskiego.

Po rezygnacji z urzędu prezydenta, Stanisław Wojciechowski nie wrócił już do czynnej polityki. Działał w spółdzielczości i wykładał na SGGW. Stwierdził, że z Piłsudskim "pogodzi się na drugim świecie".

Zdjęcie

Prof. Stanisław Wojciechowski podczas ogólnopolskiej konferencji "Społem" w Kielcach w 1933 r. /Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego
Prof. Stanisław Wojciechowski podczas ogólnopolskiej konferencji "Społem" w Kielcach w 1933 r.
/Z archiwum Narodowego Archiwum Cyfrowego

Stanisław Wojciechowski przeżył okupację, powstanie warszawskie i obóz w Pruszkowie. Zmarł w 1953 r.

NH

Artykuł pochodzi z kategorii: Kartka z kalendarza