"Jeśli przyczyną postanowienia o stanie wojny może być agresja z zewnątrz lub konieczność wspólnej obrony, to powodem wprowadzenia stanu wojennego mogą być względy obronności lub bezpieczeństwa państwa" - czytamy w poufnym opracowaniu dokumentu, zawierającego przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL, jego podstawy prawne i międzynarodowe uwarunkowania. Dokument został opublikowany przez Archiwum Akt Nowych.

Zdjęcie

Wojsko na ulicach Warszawy, grudzień 1981 /Wojtek Laski /East News
Wojsko na ulicach Warszawy, grudzień 1981
/Wojtek Laski /East News

W opracowaniu przesłanek, znajdującym się w AAN w teczce "PZPR KC w Warszawie" (sygn. XXXVI-2, s. 142 - 150) napisano: "Trzeba stwierdzić, że jeszcze nigdy w okresie 37-lecia Polski Ludowej, z wyjątkiem pierwszego okresu, jakim był okres walki o władzę, stan zagrożenia bezpieczeństwa państwa nie był tak poważny".

Według autorów dokumentu tym szczególnym zagrożeniem państwa były "siły ekstremistyczne 'Solidaności'", zmierzające do obalenia ustroju socjalistycznego w Polsce.

Reklama

Zepchnięty niemal - jak to zostało zaznaczone w opracowaniu - na "krawędź wojny domowej" kraj, stawiający czoła "niebezpiecznej lawinie przypadków terroru" mógł w ocenie autorów dokumentu stanąć w obliczu kolejnych problemów: samosądów, przelewu krwi, niebezpiecznej, bratobójczej wojny domowej.

Z opracowania dowiadujemy się, że w wyniku tych zagrożeń nie można było już dłużej czekać.

Zdjęcie

Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL, jego podstawy prawne i międzynarodowe uwarunkowania", AAN, PZPR KC w Warszawie, sygn. XXXVI-2, s. 142 - 150. /Archiwum Akt Nowych
Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL, jego podstawy prawne i międzynarodowe uwarunkowania", AAN, PZPR KC w Warszawie, sygn. XXXVI-2, s. 142 - 150.
/Archiwum Akt Nowych

Wśród kolejnych czynników zagrażających państwu autorzy tego poufnego opracowania wymieniają "wniesienie walki politycznej na teren zakładów pracy" i - jak to zostało ujęte - "nadużywanie prawa do strajku".

Zdjęcie

Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL" /Archiwum Akt Nowych
Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL"
/Archiwum Akt Nowych

Za naganny - w kontekście bezpieczeństwa państwa - uznano "stosunek 'NSZZ Solidarność' do prawa socjalistycznego".

"Całokształt tego typu działań, łącznie z terroryzmem strajkowym, oznaczał kształtowanie w szerokich kręgach społecznych atmosfery nihilizmu prawnego" - czytamy.

Wprowadzenie stanu wojennego

liczba zdjęć: 18

Za kolejną przesłankę wprowadzenia stanu wojennego uznano "konieczność zapobiegnięcia dalszej degradacji pozycji międzynarodowej Polski". Chodziło oczywiście przede wszystkim o państwa socjalistyczne.

W związku z wymienionymi w dokumencie czynnikami uznano, że stopień zagrożenia jest niezwykle wysoki, a środki rozwiązania konfliktu w drodze porozumienia zostały wyczerpane.

Zdjęcie

Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL" /Archiwum Akt Nowych
Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL"
/Archiwum Akt Nowych

Zdjęcie

Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL" /Archiwum Akt Nowych
Poufne opracowanie "Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL"
/Archiwum Akt Nowych

"Już obecnie można stwierdzić, iż masowy przelew krwi polskiej, do którego prowadziłoby pozostawienie spraw dotychczasowemu biegowi i trudnych nawet do wyobrażenia konsekwencjach międzynarodowych, byłby nieporównywalnie wyższą ceną niż koszty stanu wojennego" - ocenili autorzy opracowania.

Pełną wersję dokumentu znajdziesz poniżej:

"Przesłanki wprowadzenia stanu wojennego w PRL, jego podstawy prawne i międzynarodowe uwarunkowania

liczba zdjęć: 8

POLECAMY:

Tak pamiętamy stan wojenny

Artykuł pochodzi z kategorii: PRL