Działania wojenne we wrześniu 1939 roku dzieli się na trzy etapy: bitwę o główną linię oporu (1 - 9 września), działania obronne w głębi kraju (10 - 16 września) oraz - po wkroczeniu armii sowieckiej - walki ostatnich zgrupowań i ośrodków oporu (17 września - 6 października). Oto kalendarium tych wydarzeń.

1 września 1939 roku

O godzinie 4.45 Trzecia Rzesza bez wypowiedzenia wojny rozpoczyna zbrojny atak na Polskę (plan Fall Weiß). Początek  drugiej  wojny   światowej.

Działania wojenne we wrześniu 1939 roku dzieli się na trzy etapy: bitwę o główną linię oporu (1 - 9 września), działania obronne w głębi kraju (10 - 16 września) oraz - po wkroczeniu armii sowieckiej - walki ostatnich zgrupowań i ośrodków oporu (17 września - 6 października). czytaj więcej

Reklama

  Dowódca niemieckich wojsk lądowych gen. Walther Brauchitsch, w odezwie skierowanej do ludności polskiej zapewnia, że dowodzone przez niego oddziały będą przestrzegać postanowień prawa międzynarodowego.Prezydent RP, Ignacy Mościcki, wydaje odezwę do obywateli Rzeczypospolitej wzywając do obrony  zaatakowanego  kraju.Wojska niemieckie zajmują wiele polskich miejscowości przygranicznych, a także terytorium Wolnego Miasta Gdańska, który opuścił Wysoki Komisarz Ligi Narodów, Carl Jacob Burckhardt. Parlament Rzeszy Niemieckiej (Reichstag) przyjmuje "zasadniczą ustawę państwową o wcieleniu Gdańska do Rzeszy Niemieckiej", którą wydał w tymże dniu prezydent Wolnego Miasta Gdańska.

Do szkockiego portu Rosyth dopływają 3 polskie niszczy- ciele:  "Błyskawica",  "Burza" i "Grom".

"Zniszczenie Polski jest naszym pierwszym zadaniem"

1 września 1939 r. wojska niemieckie przekroczyły granice Polski, rozpoczynając II wojnę światową. Osamotnione Wojsko Polskie nie mogło skutecznie przeciwstawić się agresji Niemiec i sowieckiej inwazji rozpoczętej 17 września. W konsekwencji Hitler i Stalin dokonali IV rozbioru Polski. czytaj więcej

Rozpoczyna się wielki exodus ludności w kierunku wschodnim.

W "Gońcu Warszawskim" ukazuje się wiersz Kazimierza Wierzyńskiego zatytułowany "Święty Boże", inicjujący polską twórczość wojenną. Swój wiersz "Do Żołnierza" deklamuje w radiu autor, Jerzy Pietrkiewicz.

W Wilnie otwarto Ogólnopolskie  Targi  Ziół   Leczniczych, Grzybów i Konserw Roślinnych. Rząd sowiecki wyraża zgodę, aby Niemcy korzystali z radiostacji w Mińsku. Będzie nadawała sygnały dla  niemieckich samolotów bombardujących miasta polskie.

Wehrmacht dokonuje pierwszych masowych egzekucji, zarówno na polskich jeńcach wojennych, jak i na ludności cywilnej, m. in. w Czastarach, Mieleszynie, w powiecie kłobuckim.

Wrzesień 1939: Kiedy słowackie wojsko wkraczało do Polski

Niedaleko malowniczych serpentyn, ułatwiających wspinanie się samochodem na południowe stoki łańcucha Gór Słonnych, po prawej stronie drogi z Sanoka do Przemyśla, wznosi się wysoki krzyż, wykonany z błyszczącej nierdzewnej stali. Ustawiono go na miejscu, upamiętniającym pewien rozdział stosunków... czytaj więcej



2 września 1939 roku

Wojska słowackie wspólnie z Wehrmachtem wkraczają do polskich miejscowości na Podhalu. W stolicy obradują Sejm i Senat RP. Sejm zezwala posłom na ochotnicze Wstępowanie do polskiego wojska, zaś obie izby uchwalają regulamin zezwalający na obradowanie im podczas wojny w zmniejszonym składzie personalnym. W czasie Niemieckiego nalotu na Lublin ginie blisko 200 osób. Dyktator Włoch, Benito Mussolinii, zgłasza propozycję zaprzestania działań wojennych. Inicjatywę tę Odrzucają Wielka Brytania i Francja. Z więzień zostają wypuszczeni działacze komunistyczni, członkowie zdelegalizowanej w 1938 roku KPP. Jednostki niemieckie Zatapiają dwa polskie parowce: "Gdynię" i "Gdańsk".  Powstaje obóz koncentracyjny Stutthof, do którego deportowano pierwszych 250 Polaków aresztowanych na terenie Wolnego Miasta Gdańska.

Berlin opuszcza polski ambasador Józef Lipski. Żołnierze Wehrmachtu dokonują kolejnych egzekucji na polskiej i żydowskiej ludności cywilnej, w tym na  dzieciach, m. in. w Parzymiechach, Wieruszowie, Łaziskach, Torzyńcu, Skomielnej Białej, Rokicinach.

3 września 1939 r. Niemiecka "V kolumna" w Bydgoszczy

Wycofujące przez Bydgoszcz się na południe oddziały Armii Pomorze zostały zaatakowane przez zorganizowane niemiecki bojówki dywersyjne. Członkowie nazistowskiej "V kolumny" w większości zostali zlikwidowani. czytaj więcej

3 września 1939 roku 

Wypowiedzenie Trzeciej Rzeszy wojny przez Wielką Brytanię, Francję, Australię, Indie, Kanadę i Nową Zelandię. Wiadomość ta wywołuje wybuch entuzjazmu w  Polsce. Konflikt polsko - niemiecki zostaje od tego momentu umiędzynarodowiony. Rozkaz niemieckiego naczelnego dowództwa nakazuje natychmiastowe podjęcie nieprzyjaznych kroków przeciwko Anglii (pierwsza faza bitwy o Atlantyk - będzie trwała do VI 1940). Początek tzw. dziwnej wojny (franc. drôle de guerre).Przechodzące przez Bydgoszcz oddziały 9, 15 i 27 dywizji piechoty WP zostają ostrzelane przez miejscowych Niemców. Dywersję tłumią siłą wojsko i policja (którym w ujawnieniu kryjówek niemieckich pomaga ludność polska), internowano około 700 osób narodowości niemieckiej. Propaganda niemiecka wydarzenia w Bydgoszczy będzie nazywała "krwawą niedzielą" i opisywała jako krwawy mord na bezbronnej ludności niemieckiej. Niemcy zwracają się do rządu sowieckiego z prośbą o rozważenie możliwości wkroczenia Armii Czerwonej do Polski (podstawa: niemiecko - sowiecki pakt z 23 sierpnia 1939 roku i dołączony doń tajny  protokół). 

Rekonstrukcja polskiego rządu, do którego dokooptowano gen. Kazimierza Sosnkowskiego, wojewodę śląskiego Michała Grażyńskiego (minister propagandy) i Wacława Kostkę-Biernackiego (generalny komisarz cywilny przy Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego). Żołnierze Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew" dokonują wypadu rozpoznawczego na tereny Prus Wschodnich (rzecznik rządu polskiego o godz. 22.45 oświadczy korespondentom zagranicznym: Polskie jednostki kawaleryjskie przedarły się przez linię niemieckich oddziałów pancernych i znajdują się w Prusach Wschodnich na niemieckiej ziemi). Wiadomość ta stanie się sensacją w Anglii i Francji. Również komunikat niemieckiego Wehrmachtu odnotuje ten atak, podkreślając jednak,iż polskie oddziały już zostały wyparte. Armie niemieckie 3. i 4. przełamują polski korytarz zapewniając połączenie Prus Wschodnich z terytorium Rzeszy i odcinając oddziały polskie broniące wybrzeża. Armia "Pomorze" rozpoczyna odwrót w kierunku na Toruń. Niemieckie naloty na wiele polskich miast, w tym Warszawę; zbombardowano także pociągi ewakuacyjne na stacji w Sędziszowie; oddziały lądowe zajęły m. in. Częstochowę, Radomsko i Nowy Tomyśl. Na Bałtyku zostają zatopione: polski niszczyciel  "Wicher" i stawiacz min "Gryf".

Wrzesień 1939. Niemcy zaatakowali Polskę

liczba zdjęć: 34

  Rozkaz Heinricha Himmlera o pozbawieniu życia wszystkich osób cywilnych, które z bronią w ręku występują przeciwko oddziałom niemieckim. 

W "Polsce Zbrojnej" ukazuje się wiersz J. Pietrkiewicza Westerplatte, w którym autor oddaje hołd żołnierzom Polskiej Składnicy Tranzytowej, walczącym z wielokrotnie silniejszymi oddziałami Wehrmachtu. 

Kolejne masowe egzekucje wziętych do niewoli polskich żołnierzy oraz ludności cywilnej, m. in. w powiecie częstochowskim, piotrkowskim, na Górze św. Anny, na Śląsku, Śląsku Cieszyńskim, w powiecie radomszczańskim. W akcji eksterminacyjnej uczestniczyli też członkowie  niemieckiego Freikorpsu. 

Niemiecki U-30 zatapia, bez ostrzeżenia, brytyjski liniowiec pasażerski "Athenia" zdążający do USA. Z ponad 1400 ludzi na  pokładzie zginęło 112  osób, w tym 28 Amerykanów. Winston Churchill obejmuje urząd Pierwszego Lorda Admiralicji.

4 września 1939 roku 

W Paryżu rządy polski i francuski podpisują protokół o wzajemnej pomocy, skuteczności przymierza z 1921 roku i realizacji konwencji wojskowej z 19 maja 1939 roku.

4 września 1939 r. Pożar Synagogi Wielkiej w Katowicach

Choć wina Niemców była bezsporna, okupanci próbowali zrzucić winę za podpalenie Synagogi Wielkiej w Katowicach na Polaków. czytaj więcej

W wyniku przegrupowania części polskich sił powołano Armię "Lublin" (dowódca gen. Tadeusz  Piskor). 

W Warszawie powstają robotnicze oddziały obrony stolicy Polski; powołano też Stołeczny Komitet Samopomocy Społecznej. 

Ze stolicy rozpoczyna ewakuację Fundusz Obrony Narodowej (FON). Utworzono go jeszcze w roku 1936, a gromadził środki na potrzeby polskiej armii, wspierany też spontanicznie licznymi darami społeczeństwa (gotówką i w naturze). 

Przemówienie radiowe do społeczeństwa amerykańskiego wygłasza wybitny pianista i polityk, b. premier Ignacy Jan Paderewski. Oddziały niemieckie zajmują m. in. Kalisz, Leszno, Ostrów Wielkopolski.

Ukazuje się pierwszy numer "Kattowitzer Zeitung". 

Niemieckie jednostki wojskowe dokonują kolejnych mordów,m.in. w Katowicach, gdzie rozstrzelano 250 osób (powstańcy śląscy, harcerze uczestniczący w obronie Katowic), w Żarkach, Częstochowie, Serocku, w Łodzi i Tylmanowej. 

W Opatowcu żołnierze Wehrmachtu rozstrzeliwują wziętych do niewoli polskich jeńców. 

Dziesięć brytyjskich bombowców zrzuca nad Hamburgiem, Bremą i Zagłębiem Ruhry 13 ton ulotek.

Artykuł pochodzi z kategorii: Polska walcząca